Koffie drinken, het is een hot topic tegenwoordig. Van Barista’s in hippe koffie hotspots tot koffie branderijen die de deuren openen. Waar koop je de beste ‘coffee the go’ tot een een Haags bakkie pleur drinken bij Koffiehuis de Laak. Ken jij het verhaal van de Haagse Koffiehuizen?

Haagse koffiehuizen, met dank aan de ‘kouwe kak’

Als Hagenaar dacht ik dat ik de stad op mijn duimpje kende maar iedere keer ontdek ik weer verhalen en locaties waar ik nooit van heb gehoord. Via een collega werd ik geintroduceerd in de wereld van de Haagse Koffiehuizen. Inmiddels weet ik zelfs dat je nergens in Nederland zoveel koffietenten vind als in Den Haag. Dat vond ik zo’n bijzonder verhaal dat ik jullie er graag meer over vertel.

Koffiehuis Den Haag

Geschiedenis Koffiehuizen

In het begin van de vorige eeuw kregen arbeiders hun weekloon uitbetaald in de plaatselijke kroeg. Daar was het zo gezellig dat het loonzakje werd opgemaakt aan de bar. Om de strijd tegen alcoholmisbruik tegen te gaan werd de “Bond tegen Alcoholmisbruik” opgericht. Die vereninging zetten alcoholvrije consumptiekiosken, ook wel limonadekiosken genoemd, op. Beter bekend als koffietenten. In Den Haag waren er op een gegeven moment rond de 60 koffiehuizen waar de arbeidersklasse wekelijks zijn loonzakje ontving.

Het verhaal van de Koffiehuizen in Den Haag

Weet jij waar de benaming ‘Kouwe Kak’ vandaan komt? Ik ken het wel als naam voor Haagse koffie maar ik heb nooit geweten hoe die naam eigenlijk is ontstaan. De ‘Haagse kouwe kak’, de (zelfbenoemde) elite van Den Haag vond het maar niets dat werklieden hun lunch opaten in de huizen waar ze werkte. Dat schaften moest maar ergens anders gebeuren vonden zij. De koffiehuizen waren de place to be voor deze arbeiders. Het opeten van de eigen boterhammer was prima als ze daarnaast maar een bakkie pleur bestelden. En als de mannen nog honger hadden dan werd er een “Beschuitstuiter met mayo” besteld, oftewel een bal gehakt. De Beschuitstuiter van Koffiehuis de Laak kreeg ooit een 9 van AD. De kano, je weet wel zo’n langwerpig gevulde koek, om mee in de koffie te roeren, aldus de ervaring van Harrie Jekkers bij Ome Dick van koffientent Dick. In de volksmond ook wel ‘koffiedick’ genoemd.

Jan en Frans de Leef, de samenstellers van het boek “Morgen gratis koffie, koffietenten in en om Den Haag”, beamen dit. De koffietenten werden een ontmoetingspunt voor de werklui. De waan van de dag werd besproken, tot de roddels uit de buurt en wie waar een opdracht had. Op een gegeven moment werd het zelfs een soort inloop uitzendbureau. Want in de koffiehuizen werkten altijd wel mensen die iemand extra konden gebruiken voor een klus. Jan de Leef; ”Mensen in het koffiehuis hielpen elkaar, konden het nodige voor elkaar regelen. Je gaf elkaar klusjes: de timmerman wist altijd wel iets voor de loodgieter en omgekeerd. We hebben leren zeefdrukken van iemand uit de reclamedecoratie die we uit het koffiehuis kenden. Als je geen werk had, ging je naar het koffiehuis: daar was altijd wel iemand die wat te doen had.”

Er werd ook veel handen gedreven, buitenstaanders denken bij ‘handel drijven’ dat het vaak om gestolen waar gaat. Frans de Leef zei hierover; “Er was altijd wel iemand die een partij tupperwaredozen, hoeslakens of sokken in de kofferbak had. Meestal heel goedkoop ingekochte spullen van belabberde kwaliteit. Er viel wel eens iets van de wagen, maar echt criminele zaken hebben we niet meegemaakt. Kon ook niet: buiten de koffietent staan bedrijfswagens met namen van firma’s – geen dikke auto’s.

Haagse koffiehuizen

Koffie drinken bij Koffiehuis de Laak

Ik merk direct dat de aandacht voor de gasten centraal staat in Koffiehuis de Laak. Hier hoef ik niet te wachten en word ik direct bediend. De stamgasten die binnenkomen, daarvoor staat de koffie al klaar zodra men door het raam ziet welke auto er voor de deur parkeert.

Jos Overdevest zwaait al 37 jaar de scpeter in Kofiehuis de Laak. Hij heeft het koffiehuis overgenomen van zijn vader die 58 jaar geleden zijn koffiehuis startte, iets verderop, op het Calandplein. Tijdens het drinken van mijn bakkie pleur vertelt Jos als snel dat ik na 2 december moet terugkomen om zijn kerst koffiehuis te bewonderen. “Je weet niet wat je dan meemaakt” zegt Martin de Haan, goede vriend van Jos.

Als ik foto’s ga maken zie ik wat mensen hun hoofd omdraaien. Gelukkig wil mijn collega wel model zitten want anders lijkt het koffiehuis zo leeg. Van foto’s zijn de stamgasten niet gediend. ‘Nee, ik niet, m’n vrouw weet niet dat ik hier zit’ tot ‘geen foto want de belasting zoekt me’. Het mag duidelijk zijn dat ze van grappen houden hier! Als je om een praatje verlegen zit, biedt de koffietent uitkomst. Als je wil kan je je mengen in een groepsgesprek of voor je het weet begint iemand tegen je te praten. Bereid je wel voor op een groepsgesprek, want iedereen bemoeit zich met alles en iedereen heeft hier overal verstand van.

Je begrijpt, koffiehuizen van nu hebben vaak een uiteenlopende klantenkring. Van forse mannen en schrale vrouwen, die weinig om handen lijken te hebben tot chauffeurs die om 05.00 al op de stoep staan om de dag te starten met een bakkie koffie. Je vind er ook spijbelende studenten, deftige dames en heren die behoefte hebben aan een praatje tot top ambtenaren .

De gesprekken die hier worden gevoerd gaan over van alles. Van opgewekte somberheid, tot bezweringen die aan elkaar geregen zijn en alleen worden begrepen door de insiders tot roddels uit de buurt en het wereldnieuws.

Nu ik zie dat hier zelfs gratis wifi wordt aangeboden ga ik het wel onthouden als flexplek. Ik vind het een inspirerende en bijzondere omgeving en voor de prijzen die je hier betaald kan je wel een paar uur blijven zitten. Voor €1,20 een bakkie koffie? Dat kan alleen in een Haags koffiehuis.

Adres en openingstijden Koffiehuis de Laak
Maandag tot en met vrijdag geopend van 05.00 uur tot 18.00 uur en opzaterdag van 05.00 uur tot 10.00 uur. Calandkade 1 – 2521AA Den Haag – Tel: 070-388 33 04 – www.koffiehuisdelaak.nl.

Haagse koffiehuizen - de Laak

Haagse koffiehuizen - de Laak - Den Haag

Koffiehuis de Laak

Extra tip: Tegenover het koffiehuis is een wand vol gave streetart, daar moet je echt even kijken.

StreetArt - Calandkade - Den Haag

Koffie Hotspots in Den Haag

Koffie drinken in een koffiehuis in Den Haag moet je een keer gedaan hebben. De entourage en het voor even een kijkje kunnen nemen in deze bijzondere wereld moet je een keer beleefd hebben.

Ga daarna zeker op ontdekking naar de koffie hotspots van nu in Den Haag. Koffie is hip en trendy. Er worden overal koffie festivals georganiseerd, er zijn barista kampioenschappen en de koffiebranders komen weer terug. Ik schreef eerder een artikel over de Top 5 Haagse Koffie Hotspots.

Top 5 Koffie hotspots Den Haag

Koffiehuizen in de media

Boek; “Morgen gratis koffie, koffietenten in en om Den Haag”
De broers Jan en Frans de Leef kwamen in de jaren zestig iedere dag hun eigen lunch schaften in het koffiehuis. Eerst in dienst van de baas en later als zelfstandig loodgieter. Zij zagen de koffietenten in de jaren ’70 veranderen van karakter. Er kwamen ineens frituurpannen, koelvitrines, gokkasten en pijpjes bier deden hun intrede, evenals schreeuwende lichtreclames en plastic stoeltjes op geïmproviseerde terrasjes.

Om te voorkomen dat de typisch Haagse koffietent binnen afzienbare tijd in de vergetelheid zou raken, besloten Jan (53) en Frans (50) een jaar of tien terug de koffietenten in de Haagse regio vast te leggen. Door ze te fotograferen én door er zeefdrukken van te maken. Want Jan en Frans hielden het loodgieten voor gezien en stapten over op de kunst van het zeefdrukken. Met als voornaamste onderwerp Haagse stadsgezichten en gebouwen. Met de voorgenomen serie zeefdrukken van koffietenten wilde het echter niet erg vlotten. Jan de Leef; ”We hebben er één gemaakt, maar daarvan verkochten we maar een paar exemplaren, aan de eigenaar en zijn familie. Voor de vaste bezoekers, werklui, was de prijs van 300 gulden te hoog. Maar we hadden wel al die foto’s waar we wat mee konden doen. We zijn daarom gaan praten over een tentoonstelling en een boek over Haagse koffietenten.

Harrie Jekkers “Het gelijk van de Haagse Koffietent”
Of je nou wel of niet van ‘Haahgse humoar’ houdt. Harrie Jekkers neemt je mee in de wereld van de Haagse koffiehuizen.”Alle problemen van de wereld passen in een Haags Koffiehuis”, zegt Harrie.

Prijswinnende fotoserie “Koffiehuizen in Den Haag”
De Haagse fotografe Esther Hessing maakte een fotoserie van de Haagse koffiehuizen. . Zij heeft voor een prijswinnende fotoserie koffiehuizen in Den Haag vastgelegd. Met haar fotoserie van de Haagse Koffiehuizen won zij de prijs voor “Documentairefotografie van Vrij Nederland en DuPho“.

TV West
TV West heeft een tijd een programma uitgezonden dat werd opgenomen in de koffietent aan het Statenplein.

Haagse Humor in- en over de koffiehuizen

Zo ligt op de vloer van De Ooievaar een rijksdaalder. Stevig vastgeplakt. Jan de Leef: ,,De vaste bezoekers wisten dat. Als er een passant binnenkwam voor een pakje sigaretten of zo, zag je hem rondkijken, zijn voet op die rijksdaalder zetten en dan bukken om zogenaamd zijn veter te strikken. Dat was lachen geblazen.

Kwam er iemand van wie de fiets gestolen was, zei iedereen: we lappen wel, joh. Een paar dagen later stond dan tegen de tent zo’n platte kartonnen doos met een mooi zadel en een glimmend stuur erbovenuit. Als-ie de doos openmaakte, bleek dat de rest uit de gracht was gevist.”

Een man komt ‘s ochtends een koffiehuis binnen en bestelt een kop koffie.
Hij drinkt het rustig op terwijl hij een krantje leest en loopt dan naar de bar om af te rekenen.
“Hoeveel is dat?” “Een gulden dertig, meneer”, zegt eigenaar Kees van het koffiehuisje.
De man knikt en haalt uit zijn portemonnee 13 dubbeltjes.

Hij maakt een stapeltje ervan in zijn handen en laat de dubbeltjes een voor een tussen z’n vingers uit vallen over de bar. De muntjes vliegen alle kanten op, tussen de kopjes en klazen, in de spoelbak, op de grond, onder de bar. Verbijsterd ziet Kees de man vrolijk fluitend de zaak uitlopen met het krantje onder zijn arm en zoekt na een diepe zucht het geld maar bij elkaar.

De volgende ochtend komt de man met het krantje weer binnen en bestelt een kopje koffie.
Even later wil hij weer afrekenen. “Een gulden dertig, he?” “Ja, meneer, een gulden dertig.”
De man haalt weer 13 dubbeltjes uit zijn portemonnee en laat ze tussen zijn vingers door over de bar heen springen, tussen de kopjes en de glazen, in de spoelbak, op grond, onder de bar, waarna hij weer even vrolijk verdwijnt, een zeer gefrustreerde Kees achterlatend om de boel bij elkaar te graaien.

Zoals je al zou vermoeden, komt de man ook de derde ochtend een kopje koffie drinken.
“Een gulden dertig, toch?”, vraagt hij even later aan de bar. Kees knikt en ziet hoe de klant een rijksdaalder uit zijn portemonnee haalt. Breed grijnzend haalt Kees 12 dubbeltjes uit de kassa en laat ze een voor een tussen z’n vingers door stuiteren over de bar, tussen de kopjes en de glazen, in de spoelbak, over de grond, onder de bar. De man opent zijn portemonnee, haalt er een dubbeltje uit, legt ‘m op de bar en zegt: “Geeft u mij nog maar een bak koffie!”

Ga jij wel eens naar een van de Haagse koffiehuizen?

Related Post